Граматика
Контрактни глаголи
Контрактни глаголи
То су глаголи чија се основа завршава на 3 самогласника: -αω, -εω, -οω. Вокал из основе удара на вокал из наставка и тако настаје нови вокал.
Постоје и контрактни депонентни глаголи који су ретки: -άομαι, -έομαι, -όομαι. Контрактни глаголи су чести и срећу се у свим временима.
1. -αω
Правила контракције
α+ω=ωα+ει=αα+ε=αα+ο=ωα+ου=ωα+η=α
τιμάω = основа τιμά + наставак -ω (α+ω=ω) — поштовати
актив
| 1 | τιμ-ῶα+ω=ω · поштујем |
|---|---|
| 2 | τιμ-ᾶςα+ει=α · поштујеш |
| 3 | τιμ-ᾶα+ει=α · поштује |
| 1 | τιμ-ῶμενα+ο=ω · поштујемо |
| 2 | τιμ-ᾶτεα+ε=α · поштујете |
| 3 | τιμ-ῶσινα+ου=ω · поштују |
медиј
| 1 | τιμ-ῶμαια+ο=ω · поштујем се/себе |
|---|---|
| 2 | τιμ-ᾶα+η=α · поштујеш се |
| 3 | τιμ-ᾶταια+ε=α · поштује се |
| 1 | τιμ-ώμεθαα+ο=ω · поштујемо се |
| 2 | τιμ-ᾶσθεα+ε=α · поштујете се |
| 3 | τιμ-ῶνταια+ο=ω · поштују се |
*Негација: οὐ, οὐκ/οὐχ
актив
| 2 | τίμ-αα+ε=α · поштуј! |
|---|---|
| 3 | τιμ-άτωα+ε=α · нека поштује! |
| 2 | τιμ-ᾶτεα+ε=α · поштујте! |
| 3 | τιμ-άτωσανα+ε=α · нека поштују! |
медиј
| 2 | τιμ-ῶα+ου=ω · поштуј се! |
|---|---|
| 3 | τιμ-άσθωα+ε=α · нека поштује се! |
| 2 | τιμ-ᾶσθεα+ε=α · поштујте се! |
| 3 | τιμ-άσθωσανα+ε=α · нека поштују се! |
*Негација: μή
актив
| τιμ-ᾶντιμα+ειν · поштовати |
медиј
| τιμ-ᾶσθαιτιμα+εσθαι · поштовати се |
*Негација: μή
Партицип
Актив — ντ импурум, ντ
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | τιμ-ῶν | τιμ-ῶσα | τιμ-ῶν |
| Г. | τιμ-ῶντος | τιμ-ώσης | τιμ-ῶντος |
| Д. | τιμ-ῶντι | τιμ-ώση | τιμ-ῶντι |
| А. | τιμ-ῶντα | τιμ-ῶσαν | τιμ-ῶν |
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | τιμ-ῶντες | τιμ-ῶσαι | τιμ-ῶντα |
| Г. | τιμ-ώντων | τιμ-ωσῶν | τιμ-ῶντων |
| Д. | τιμ-ῶσιν | τιμ-ώσαις | τιμ-ῶσιν |
| А. | τιμ-ῶντας | τιμ-ώσας | τιμ-ῶντα |
Медио-пасив — О деклинација, -η
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | τιμ-ώμενος | τιμ-ωμένη | τιμ-ώμενον |
| Г. | τιμ-ωμένου | τιμ-ωμένης | τιμ-ωμένου |
| Д. | τιμ-ωμένω | τιμ-ωμένη | τιμ-ωμένω |
| А. | τιμ-ώμενον | τιμ-ωμένην | τιμ-ώμενον |
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | τιμ-ώμενοι | τιμ-ωμέναι | τιμ-ώμενα |
| Г. | τιμ-ωμένων | τιμ-ωμένων | τιμ-ωμένων |
| Д. | τιμ-ωμένοις | τιμ-ωμέναις | τιμ-ωμένοις |
| А. | τιμ-ωμένους | τιμ-ωμένας | τιμ-ώμενα |
Контракција партиципа: τιμα+ων, τιμα+ουσα, τιμα+ον, τιμα+ομενος, τιμα+ομενη → α+ο=ω
*Партиципи немају вокатив!
Изузетак — глагол ζάω (живети)
актив
| 1 | ζ-ῶ |
|---|---|
| 2 | ζ-ῇς |
| 3 | ζ-ῇ |
| 1 | ζ-ῶμεν |
| 2 | ζ-ῇτε |
| 3 | ζ-ῶσιν |
Примери за вежбање
- νικάωпобедити
- γεννάωродити
- ἀγαπάωволети
- ἐρωτάωпитати
- κοιμάωуснути
2. -εω
Правила контракције
ε+ω=ωε+ο=ουε+ε=ειε+η=ηε+ου=ουε+ει=ει
ποιέω = основа ποιέ + наставак -ω (ε+ω=ω) — творити, чинити
актив
| 1 | ποι-ῶε+ω=ω · творим |
|---|---|
| 2 | ποι-εῖςε+ει=ει · твориш |
| 3 | ποι-εῖε+ει=ει · твори |
| 1 | ποι-οῦμενε+ο=ου · творимо |
| 2 | ποι-εῖτεε+ε=ει · творите |
| 3 | ποι-οῦσινε+ου=ου · творе |
медиј
| 1 | ποι-οῦμαιε+ο=ου · творим се/себи |
|---|---|
| 2 | ποι-ῆε+η=η · твориш се |
| 3 | ποι-εῖταιε+ε=ει · твори се |
| 1 | ποι-οῦμεθαε+ο=ου · творимо се |
| 2 | ποι-εῖσθεε+ε=ει · творите се |
| 3 | ποι-οῦνταιε+ο=ου · творе се |
*Негација: οὐ, οὐκ/οὐχ
актив
| 2 | ποί-ειε+ε=ει · твори! |
|---|---|
| 3 | ποι-είτωε+ε=ει · нека твори! |
| 2 | ποι-εῖτεε+ε=ει · творите! |
| 3 | ποι-είτωσανε+ε=ει · нека творе! |
медиј
| 2 | ποι-οῦε+ου=ου · твори се/себи! |
|---|---|
| 3 | ποι-είσθωε+ε=ει · нека твори се! |
| 2 | ποι-εῖσθεε+ε=ει · творите се! |
| 3 | ποι-είσθωσανε+ε=ει · нека творе се! |
*Негација: μή
актив
| ποι-εῖνποιε+ειν · творити |
медиј
| ποι-εῖσθαιποιε+εσθαι · творити се |
*Негација: μή
Партицип
Актив — ντ импурум, ντ
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | ποι-ῶν | ποι-οῦσα | ποι-οῦν |
| Г. | ποι-οῦντος | ποι-ούσης | ποι-οῦντος |
| Д. | ποι-οῦντι | ποι-ούση | ποι-οῦντι |
| А. | ποι-οῦντα | ποι-οῦσαν | ποι-οῦν |
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | ποι-οῦντες | ποι-οῦσαι | ποι-οῦντα |
| Г. | ποι-ούντων | ποι-ουσῶν | ποι-ούντων |
| Д. | ποι-οῦσιν | ποι-ούσαις | ποι-οῦσιν |
| А. | ποι-οῦντας | ποι-ούσας | ποι-οῦντα |
Медио-пасив — О деклинација, -η
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | ποι-ούμενος | ποι-ουμένη | ποι-ούμενον |
| Г. | ποι-ουμένου | ποι-ουμένης | ποι-ούμενου |
| Д. | ποι-ουμένω | ποι-ουμένη | ποι-ούμενω |
| А. | ποι-ούμενον | ποι-ουμένην | ποι-ούμενον |
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | ποι-ούμενοι | ποι-ουμέναι | ποι-ούμενα |
| Г. | ποι-ουμένων | ποι-ουμένων | ποι-ουμένων |
| Д. | ποι-ουμένοις | ποι-ουμέναις | ποι-ουμένοις |
| А. | ποι-ουμένους | ποι-ουμένας | ποι-ούμενα |
Контракција партиципа: ποιε+ων=ω, ποιε+ουσα=ου, ποιε+ον=ου, ποιε+ομενος=ου, ποιε+ομενη=ου
Примери за вежбање
- τηρέωдржати
- καλέωпозивати
- ζητέωтражити
- μαρτυρέωсведочити
- λαλέωговорити
- θεωρέωгледати
3. -οω
Правила контракције
ο+ω=ωο+ει=οιο+ο=ουο+ε=ουο+ου=ουο+η=οι
πληρόω = основа πληρό + наставак -ω (ο+ω=ω) — испуњавати
актив
| 1 | πληρ-ῶο+ω=ω · испуњавам |
|---|---|
| 2 | πληρ-οῖςο+ει=οι · испуњаваш |
| 3 | πληρ-οῖο+ει=οι · испуњава |
| 1 | πληρ-οῦμενο+ο=ου · испуњавамо |
| 2 | πληρ-οῦτεο+ε=ου · испуњавате |
| 3 | πληρ-οῦσινο+ου=ου · испуњавају |
медиј
| 1 | πληρ-οῦμαιο+ο=ου · испуњавам се/себи |
|---|---|
| 2 | πληρ-οῖο+η=οι · испуњаваш се |
| 3 | πληρ-οῦταιο+ε=ου · испуњава се |
| 1 | πληρ-ούμεθαο+ο=ου · испуњавамо се |
| 2 | πληρ-οῦσθεο+ε=ου · испуњавате се |
| 3 | πληρ-οῦνταιο+ο=ου · испуњавају се |
*Негација: οὐ, οὐκ/οὐχ
актив
| 2 | πλήρ-ουο+ε=ο · испуњавај! |
|---|---|
| 3 | πληρ-ούτωο+ε=ου · нека испуњава! |
| 2 | πληρ-οῦτεο+ε=ου · испуњавајте! |
| 3 | πληρ-ούτωσανο+ε=ου · нека испуњавају! |
медиј
| 2 | πληρ-οῦο+ου=ου · испуњавај се/себи! |
|---|---|
| 3 | πληρ-ούσθωο+ε=ου · нека испуњава се! |
| 2 | πληρ-οῦσθεο+ε=ου · испуњавајте се! |
| 3 | πληρ-ούσθωσανο+ε=ου · испуњавају се! |
*Негација: μή
актив
| πληρ-οῦνπληρό+ειν · испуњавати |
медиј
| πληρ-οῦσθαιπληρό+εσθαι · испуњавати се |
*Само у инфинитиву актива контракција је: ο+ει=ου. Негација: μή
Партицип
Актив — ντ импурум, ντ
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | πληρ-ῶν | πληρ-οῦσα | πληρ-οῦν |
| Г. | πληρ-οῦντος | πληρ-ούσης | πληρ-οῦντος |
| Д. | πληρ-οῦντι | πληρ-ούση | πληρ-οῦντι |
| А. | πληρ-οῦντα | πληρ-οῦσαν | πληρ-οῦν |
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | πληρ-οῦντες | πληρ-οῦσαι | πληρ-οῦντα |
| Г. | πληρ-ούντων | πληρ-ουσῶν | πληρ-ούντων |
| Д. | πληρ-οῦσιν | πληρ-ούσαις | πληρ-οῦσιν |
| А. | πληρ-οῦντας | πληρ-ούσας | πληρ-οῦντα |
Медио-пасив — О деклинација, -η
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | πληρ-ούμενος | πληρ-ουμένη | πληρ-ούμενον |
| Г. | πληρ-ουμένου | πληρ-ουμένης | πληρ-ουμένου |
| Д. | πληρ-ουμένω | πληρ-ουμένη | πληρ-ουμένω |
| А. | πληρ-ούμενον | πληρ-ουμένην | πληρ-ούμενον |
| М.Р. | Ж.Р. | С.Р. | |
|---|---|---|---|
| Н. | πληρ-ούμενοι | πληρ-ουμέναι | πληρ-ούμενα |
| Г. | πληρ-ουμένων | πληρ-ουμένων | πληρ-ουμένων |
| Д. | πληρ-ουμένοις | πληρ-ουμέναις | πληρ-ουμένοις |
| А. | πληρ-ουμένους | πληρ-ουμένας | πληρ-ούμενα |
Контракција партиципа: πληρο+ων=ω, πληρο+ουσα=ου, πληρο+ον=ου, πληρο+ομενος=ου, πληρο+ομενη=ου
Примери за вежбање
- δουλόωзаробити
- σταυρόωразапињати
- φανερόωобјавити
- σκηνόωнастанити
- ἀξιόωудостојити